Hizmet ihracatı, son yıllarda tüm ülkeler için kritik önem taşıyor. Teknolojinin gelişmesi ile piyasalar arasındaki sınırlar kalkarken, dijital hizmet ihraç eden şirketler dünyanın her köşesinden kullanıcılara kolaylıkla ulaşabiliyor. Bu durum ise dijital hizmet ihracatını ekonomi politikaları açısından kritik bir yere taşıyor. Düşük maliyet ile yüksek etki üretebilen bu ihracat türü, enflasyon ile mücadele ve gayrisafi milli hasılanın artırılması yönündeki kamu politikaları açısından da önemli bir açar niteliği taşıyor.
Bu kapsamda, ihracat destekleri ülkemizin kamu politikalarında uzun yıllardır önemli bir yer tutuyor. Çok katmanlı bir destek programına sahip olan ülkemiz ürünlerin niteliği, üretim bölgeleri, hedef piyasalar ve ticaret hacimleri gibi muhtelif kriterleri dikkate alan destek programları sunuyor. Öte yandan, geçtiğimiz günlerde ihracat piyasalarındaki güncel trendleri dikkate alan ve özellikle dijital hizmet ihracatında Türkiye’nin gelişimini artırmayı hedefleyen yeni bir destek ekosistemi tanıtıldı. Türkiye’ye yatırım yapmayı planlayan veya halihazırda buradaki operasyonlarını bölgesel bir ihracat merkezine dönüştürmek isteyen tüm sektör paydaşları için kritik olacağını düşündüğümüz bu yeni sistemi sizler için ele aldık.
Ne oldu?
Türkiye’nin hizmet ihracatı destek mevzuatına baktığımızda karşımıza çok katmanlı bir tablo çıkıyordu. Bu yapı, ihracatın geliştirilmesini merkeze alan ve teknik müşavirlik, markalaşma, bilişim sektörü, genel hizmet ihracatı ve yurt dışı lojistik ağlarına odaklanan beş farklı mevzuat ekseninde şekilleniyordu. Farklı mevzuatların oluşturduğu bu teşvik ekosisteminde kimin hangi programdan faydalanacağı veya hangi giderlerin hangi çerçevede değerlendirileceği gibi soruların cevabını bulmak şirketler için zor oluyordu. Teşvik sistemindeki bu atalet, bundan faydalanan sektör paydaşları tarafından sıklıkla eleştiriliyordu.
26 Şubat 2026’da bu tablo değişti. 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile “Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar” (“Karar“) yürürlüğe girdi ve söz konusu beş düzenlemenin tamamı yürürlükten kaldırıldı. Parçalı teşvik ekosistemi tek bir merkezden yönetilebilir duruma geldi.
Neden önemli?
Bu değişiklik, ilk bakışta karmaşık olan bir teşvik ekosisteminin merkezileştirilmesinden ibaret gibi görünebilir. Fakat teşviklerin kapsamı ile bunlara erişim açısından da kritik gelişmeler söz konusu.
Nitekim Karar, eski mevzuatın kapsamını önemli ölçüde genişletiyor. Böylece kapsanan sektörlerin sayısı artıyor, destek kalemleri çeşitleniyor, üst limitler yükseliyor. Özellikle bilişim, mobil uygulama, dijital oyun ve dijital aracılık alanlarında faaliyet gösteren şirketler için platform komisyon giderlerinden bulut sunucu maliyetlerine, yurt dışı ofis kiralarından uluslararası pazarlama harcamalarına uzanan geniş bir yelpazede devlet desteği ilk kez bu denli somut bir çerçeveye kavuşuyor.
Karar, şirketler, kooperatifler, üniversiteler, yüksek teknoloji enstitüleri ve vakıf meslek yüksekokulları başta olmak üzere geniş bir “yararlanıcı” tanımı üzerine inşa edilmiş 4 ana program etrafında yapılandırılmış:
- Hizmet Sektörleri Atılım Programı
- Markalaşma Programı
- Sürdürülebilirlik Programı
- Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağları Programı
Her programın kapsadığı sektörler ve yararlanıcı grupları birbirinden farklılaşıyor. Bu nedenle hangi şirketin hangi programdan ne kadar süreyle ve ne ölçüde yararlanabileceği, başlı başına bir değerlendirme gerektiriyor. Bu kapsamda, her bir programın içeriğini sizler için değerlendiriyoruz.
Hizmet Sektörleri Atılım Programı
Hizmet sektörleri atılım programı; bilişim, danışmanlık, dijital aracılık, eğitim, finansal teknolojiler, fuarcılık ve kongre turizmi, kültürel ve kreatif endüstriler, lojistik ve taşımacılık, sağlık ve spor turizmi, teknik müşavirlik veya uygunluk değerlendirme sektörlerinde faaliyet gösteren iş birliği kuruluşlarını, yararlanıcıları ve organizatörleri kapsıyor. Bunlara ek olarak müteahhitlik sektöründe faaliyet gösteren iş birliği kuruluşlarına sağlanan destekleri bünyesine alıyor.
Program, (i) tüm sektörlere yönelik ortak destek unsurları ile (ii) sektöre özgü destek unsurları olarak iki başlık altında ele alınabilir. Bu kapsamda, ortak destek unsurları ile sektörel destek unsurları aşağıdaki tablolardaki gibidir.
- Ortak Destek Unsurları
| Destek Türü | Kapsanan Giderler | Oran | Üst Limit | Azami Süre |
| Acente Komisyonu | Yararlanıcının sunduğu hizmetlerin yurt dışında satışına ve dağıtımına aracılık eden acentelere ödenen komisyon bedelleri | %50 | Yıllık 6.000.000 TL | 5 yıl |
| Belgelendirme | Yararlanıcının yurt dışı pazarlara yönelik olarak aldığı belge, sertifika ve akreditasyon alım giderleri | %50 | Yıllık 4.000.000 TL | — |
| Birim (Yurt Dışı Ofis Giderleri) | Yararlanıcının yurt dışında açtığı ofis, paylaşımlı ofis, ön tanı merkezi veya aktarma merkezinin kira, kiralama komisyonu, açılma ve işletilmesine yönelik belgelendirme ve paylaşımlı ofis üyelik giderleri | %50 | Birim başına yıllık 6.000.000 TL (en fazla 25 birim) | Ülke başına 5 yıl |
| Heyet Organizasyonu | İş birliği kuruluşlarınca düzenlenen ve hizmet ihracatının artırılması amacıyla gerçekleştirilen iş görüşmesi, tesis/kuruluş ziyareti, iş organizasyonu, tanıtım veya sunum gezisi organizasyon giderleri | %50 | Heyet başına 6.000.000 TL | — |
| Hizmet Sektörü Rekabet Gücünün Artırılması Projesi | İş birliği kuruluşunun hizmet sektörünün uluslararası rekabet gücünü artırmaya yönelik, amacı ve bütçesi belirli projeleri kapsamındaki ihtiyaç analizi, tanıtım, danışmanlık, eğitim, istihdam ve yurt dışı pazarlama faaliyet giderleri | %75 | Proje başına 43.000.000 TL | 3 yıl (performansa göre +2 yıl) |
| Reklam, Tanıtım ve Pazarlama | Yararlanıcının yurt dışı hedef kitlesine yönelik gerçekleştirdiği her türlü reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyetine ilişkin giderler | %50 | Yıllık 25.000.000 TL | 5 yıl |
| Tescil ve Koruma | Yurt içinde tescilli markanın, patentin veya faydalı modelin yurt dışında tescil ettirilmesi ve korunmasına ilişkin giderler ile yurt dışında korsan yayıncılıkla mücadele kapsamında yapılan film koruma giderleri | %50 | Yıllık 2.500.000 TL | — |
| Yurt Dışı Etkinlik Katılımı | İş birliği kuruluşunun veya yararlanıcının yurt dışında düzenlenen fuar, kongre, konferans, seminer veya festivale bireysel ya da toplu olarak katılım giderleri | %50 | Etkinlik başına 1.500.000 TL(prestijli etkinliklerde üst limit 2 kat uygulanır) | — |
| Yurt Dışı Etkinlik Organizasyonu | Ticaret Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından yetkilendirilen organizatörün, hizmet sektörlerine yönelik yurt dışı etkinliği organize etmesine ilişkin tanıtım, ikili iş görüşmesi ve organizasyon giderleri | %50 | Organizasyon başına 7.500.000 TL | — |
| Yurt İçi Etkinlik Katılımı | İş birliği kuruluşunun veya yararlanıcının Türkiye’de düzenlenen uluslararası nitelikli fuar, kongre, konferans, seminer veya festivale bireysel olarak katılım giderleri | %50 | Etkinlik başına 600.000 TL (prestijli etkinliklerde üst limit 2 kat uygulanır) | — |
- Sektörel Destek Unsurları
| Destek Türü | İlgili Sektör | Kapsanan Giderler | Oran | Üst Limit | Azami Süre |
| Barındırma | Bilişim, dijital aracılık | Yazılım, mobil uygulama, dijital oyun veya dijital aracılık platformunun yurt dışı pazara sunulması amacıyla sunucularda barındırılmasına (hosting/cloud) ilişkin giderler | %50 | Yıllık 5.000.000 TL | 5 yıl |
| Dijital Ürün Tanıtımı | Bilişim | Yazılım, mobil uygulama veya dijital oyun için yurt dışına yönelik reklam, tanıtım ve pazarlama faaliyeti giderleri | %50 | Yıllık 50.000.000 TL (yılda en fazla 10 ürün; ürün başına yıllık 15.000.000 TL) | 5 yıl |
| Dublaj ve Alt Yazı | Kültürel ve kreatif endüstriler | Filmlerin yurt dışında pazarlanabilmesi amacıyla yapılan dublaj ve alt yazı çevirisi giderleri | %50 | Yıllık 12.000.000 TL | 5 yıl |
| İş Gücü Geliştirme — Yabancı Akademisyen | Eğitim | Yararlanıcının uluslararası görünürlüğünü artırmak amacıyla yurt içinde istihdam ettiği yabancı uyruklu akademisyen ücret ve özlük giderleri | %50 | Akademisyen başına aylık 350.000 TL (aynı anda en fazla 5 kişi) | 5 yıl |
| İş Gücü Geliştirme — Yurt İçi Pazarlama Personeli | Bilişim, eğitim, fuarcılık ve kongre turizmi, lojistik ve taşımacılık, sağlık turizmi | Uluslararası tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine yönelik olarak Türkiye’de istihdam edilen personelin ücret ve özlük giderleri | %50 | Personel başına aylık 90.000 TL (aynı anda en fazla 5 kişi) | 5 yıl |
| İş Gücü Geliştirme — Yurt Dışı Birim Personeli | Bilişim, eğitim, fuarcılık ve kongre turizmi, lojistik ve taşımacılık, sağlık turizmi, teknik müşavirlik | Yurt dışı ofiste uluslararası tanıtım ve pazarlama faaliyetleri için istihdam edilen personelin ücret ve özlük giderleri | %50 | Personel başına aylık 250.000 TL (aynı anda en fazla 5 kişi) | 5 yıl |
| Komplikasyon Sigortası | Sağlık turizmi | Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerinden uluslararası sağlık turistlerine yönelik komplikasyon sigortası prim giderleri | %50 | Yıllık 8.000.000 TL | — |
| Mesleki Sorumluluk Sigortası | Teknik müşavirlik | Yurt dışındaki teknik müşavirlik projeleri kapsamında mesleki sorumluluk sigortası prim giderleri | %50 | Yıllık 1.500.000 TL | — |
| Platform Komisyonu | Bilişim | Yazılım, mobil uygulama veya dijital oyunun yurt dışında App Store, Google Play gibi dijital dağıtım platformları aracılığıyla satışı için platforma ödenen komisyon giderleri | %50 | Yıllık 20.000.000 TL (yılda en fazla 10 ürün; ürün başına yıllık 4.000.000 TL) | 5 yıl |
| Rapor ve Veri Tabanı Üyeliği | Rapor üyeliği: ilişim, fuarcılık ve kongre turizmi, lojistik ve taşımacılık Veri tabanı üyeliği: bilişim, danışmanlık, fuarcılık ve kongre turizmi, lojistik ve taşımacılık | Yurt dışı pazar stratejileri oluşturmak amacıyla satın alınan sektörel pazar raporları ile veri tabanı üyelik giderleri | %50 | Yıllık 2.500.000 TL | 5 yıl |
| Teknik Müşavirlik Proje Desteği | Teknik müşavirlik | İşveren tarafından yurt dışında açılan ihaleyi kazanan yararlanıcının imzaladığı proje sözleşmesine konu ödeme tutarı üzerinden hesaplanan destek | Sözleşme tutarının %10’u | Proje başına 25.000.000 TL (ülke başına en fazla 10 proje; yıllık azami 50.000.000 TL) | — |
| Tekno Hızlandırıcı İhracat Projesi | Bilişim (iş birliği kuruluşu) | Bilişim şirketlerinin ihracat kapasitesini geliştirip yurt dışı pazarlara açılmalarını sağlamak amacıyla iş birliği kuruluşunca yürütülen proje kapsamındaki danışmanlık, eğitim, istihdam, mentörlük, tanıtım ve yurt dışı pazarlama faaliyet giderleri | %50 | Proje başına 25.000.000 TL | Azami 2 yıl |
| Uluslararası Kuruluşlara Üyelik | Bilişim, eğitim, fuarcılık ve kongre turizmi, lojistik ve taşımacılık, sağlık turizmi | Sektörle ilgili uluslararası meslek ve sektör kuruluşlarına ödenen üyelik aidatı giderleri | %50 | Yıllık 2.500.000 TL | — |
| Uluslararası Sağlık Turisti Ulaşımı | Sağlık turizmi | Yararlanıcının sağlık hizmeti sunduğu yabancı uyruklu hastaların ulaşım giderleri | %50 | Yıllık 25.000.000 TL | 5 yıl |
| Uluslararası Sıralama | Eğitim | Uluslararası sıralama kuruluşlarının listelerinde yer alabilmek için yapılan başvuru ve değerlendirme sürecine ilişkin giderler | %50 | Yıllık 6.000.000 TL | — |
| Uluslararası Teknoloji Pazarlama Ofisi | Bilişim (iş birliği kuruluşu) | Bilişim şirketlerinin ürün ve hizmetlerini yurt dışında pazarlamak amacıyla kurulan ofisin mali/hukuki danışmanlık, kira, kiralama komisyonu, paylaşımlı ofis üyeliği, dekorasyon, teknik donanım, istihdam, tanıtım ve eğitim giderleri | %50 | Ofis başına yıllık 35.000.000 TL | 5 yıl |
| Yabancı Dil ve Sağlık Turizmi Eğitimi | Sağlık turizmi | Yararlanıcının istihdam ettiği personelin yabancı dil yetkinliğini ve sağlık turizmi bilgisini artırmaya yönelik eğitim program giderleri | %50 | Yıllık 2.000.000 TL | — |
| Yazılım Lisansı | Bilişim, teknik müşavirlik | Faaliyetlerin yürütülmesi için satın alınan veya kiralanan yazılım lisanslarına ilişkin giderler | %50 | Yıllık 2.500.000 TL | 5 yıl |
| Yurt İçi Etkinlik Organizasyonu | Fuarcılık ve kongre turizmi (iş birliği kuruluşu ve yararlanıcı) | Türkiye’de hizmet sektörlerine yönelik düzenlenen uluslararası nitelikli etkinliklerin tanıtım, ikili iş görüşmesi ve organizasyon giderleri | %50 | Organizasyon başına 3.000.000 TL | — |
Markalaşma Programı (Marka / TURQUALITY® / E-TURQUALITY®)
Markalaşma programı, ülkemizin dünya çapında markalaşma potansiyeli olan markalarının yurt dışı pazarlarda etkili bir şekilde konumlandırılması, konumlarının güçlendirilmesi, uluslararası pazarlarda Türk markası imajının oluşturulması ve yerleştirilmesi amacıyla düzenlenen programı ifade ediyor.
Bu kapsamda, programdan; bilişim, dijital aracılık, eğitim, gastronomi, hava yolu yolcu taşımacılığı, konaklama, kültürel ve kreatif endüstrilerin alt sektörü olarak film, lojistik, sağlık turizmi veya ulaştırma altyapı sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcılara yönelik destekleri kapsıyor. Bununla birlikte, E-TURQUALITY® destek programından yalnızca bilişim veya dijital aracılık sektöründe faaliyet gösteren yararlanıcılar yararlanabiliyor.
Marka, TURQUALITY®[1] veya E-TURQUALITY®[2] destek programı kapsamına alınan markaya yönelik olarak yararlanıcının acente komisyon, belgelendirme, birim, danışmanlık, istihdam, rapor ve veri tabanı, reklam tanıtım ve pazarlama, stratejik iş planı çalışması, tescil ve koruma, uluslararası kuruluşlara üyelik, yazılım, yurt dışı etkinlik katılım ve yurt içi etkinlik katılım giderleri %50 oranında destekleniyor.
Bu desteklere ek olarak bilişim sektörü için dijital ürün tanıtım, barındırma, platform komisyon, test ve katma değerli bilişim projeleri; dijital aracılık sektörü için barındırma; eğitim sektörü için uluslararası sıralama; kültürel ve kreatif endüstriler kapsamında film alt sektörü için dublaj ve alt yazı; sağlık turizmi sektörü için komplikasyon sigortası prim, uluslararası sağlık turisti ulaşım ile yabancı dil ve sağlık turizmi eğitimi giderleri de %50 oranında destekleniyor.
- Destek kapsamındaki tüm markalarının marka destek programında olması hâlinde yararlanıcı yıllık en fazla 250.000.000 TL; en az bir markasının TURQUALITY® veya E-TURQUALITY® destek programında olması hâlinde ise yıllık en fazla 500.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Marka destek programı kapsamında her bir marka en fazla 4 yıl boyunca destekleniyor.
- TURQUALITY® veya E-TURQUALITY® programında hedef pazarlara yönelik giderler için her bir marka hedef pazar başına en fazla 5 yıl; kurumsal altyapı ve istihdam giderleri için her bir yararlanıcı en fazla 5 yıl boyunca destekleniyor.
- Yararlanıcının yurt içi tesciline sahip olduğu aynı anda en fazla 2 markası bu program kapsamında desteklenebilir.
- Satın alınan yabancı markalar bu program çerçevesinde desteklenmeyecek.
- Gastronomi sektöründe birim ve istihdam giderleri desteklenmeyecek.
Sürdürülebilirlik Programı
Sürdürülebilirlik programı; bilişim, danışmanlık, dijital aracılık, eğitim, finansal teknolojiler, fuarcılık ve kongre turizmi, gastronomi, hava yolu yolcu taşımacılığı, konaklama, kültürel ve kreatif endüstriler, lojistik ve taşımacılık, sağlık ve spor turizmi, teknik müşavirlik, ulaştırma altyapı veya uygunluk değerlendirme sektörlerinde faaliyet gösteren yararlanıcılara sağlanan destekleri kapsıyor.
- Yararlanıcının ekonomik, çevresel, sosyal ve yönetişim boyutlarıyla sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla hazırladığı proje kapsamında; sürdürülebilirlik alanında belge, sertifika ve akreditasyon temini, uluslararası kuruluşlara üyelik, danışmanlık hizmeti alımı, ilgili denetim süreçlerinin yürütülmesi, eğitim programlarından faydalanılması, sürdürülebilirlik alanında uzmanlaşmak üzere personel istihdamı, mevcut durumun analizini içeren veya stratejik hedeflere ulaşımı destekleyecek sürdürülebilirlik raporu hazırlanması ile sürdürülebilirlik yol haritasının oluşturulmasına ilişkin giderleri %50 oranında ve yararlanıcı başına en fazla 20.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Her bir yararlanıcı bu destekten en fazla 5 yıl boyunca yararlanabiliyor.
Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağları Programı
Bu program; lojistik ve taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren iş birliği kuruluşları ile yararlanıcılara sağlanan destekleri kapsıyor.
- Program kapsamına alınan yurt dışı lojistik dağıtım ağına yönelik inşaat ve kira, lojistik ekipman, teknik altyapı kurulumu, yazılım ve donanım, bakım ve onarım, dekorasyon, 3PL hizmeti, belgelendirme, hukuki danışmanlık ve sektör/ülke raporu giderleri %50 oranında ve ağ başına en fazla 300.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Yurt dışında kiralanan cep depolar için kira, komisyon ve ilgili hukuki danışmanlık giderleri %50 oranında ve ağ başına yıllık en fazla 120.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Yurt dışı lojistik dağıtım ağına yönelik tanıtım faaliyeti, etkinlik katılımı ve saha ziyareti giderleri %50 oranında ve ağ başına yıllık en fazla 20.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Ağda istihdam edilen, nitelikleri Bakanlıkça belirlenen aynı anda en fazla 10 personelin istihdam giderleri %50 oranında ve personel başına aylık en fazla 250.000 TL tutarında destekleniyor.
- Bu program kapsamında en fazla 8 adet yurt dışı lojistik dağıtım ağı desteklenebilir. Her bir ağ en fazla 5 yıl boyunca desteklenir; bu süre, ağın performansına göre Bakanlık tarafından ilave olarak en fazla 5 yıl uzatılabiliyor.
Destek Programlarının Yürütülmesi ile Hizmet Sektörlerinin Geliştirilmesi ve Tanıtılması
Bu bölüm kapsamındaki destekler ise yukarıda sayılan sektörlere yönelik Türkiye İhracatçılar Meclisi ve ihracatçı birliklerine sağlanıyor.
- Destek programlarının tanıtılması ve yürütülmesi ile hizmet sektörünün gelişimi, tanıtımı ve markalaşması için gerçekleştirilen istihdam, eğitim, organizasyon, tanıtım, danışmanlık, halkla ilişkiler ve denetim giderlerinin tamamı yıllık en fazla 300.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Hizmet sektörü tanıtım projesine ilişkin reklam, tanıtım, pazarlama ve danışmanlık giderleri %75 oranında; sektörü tek başına temsil eden birlik veya Türkiye İhracatçılar Meclisi için proje başına yıllık en fazla 30.000.000 TL, diğer birlikler için proje başına yıllık en fazla 15.000.000 TL tutarında destekleniyor.
- Yurt dışına yönelik pazara giriş stratejisi ve eylem planı oluşturabilmek amacıyla satın alınan raporlara ilişkin giderler %50 oranında ve yıllık en fazla 6.000.000 TL tutarında destekleniyor.
Hedef Ülke Fırsatı
Kimi desteklerde standart %50 oranı, Bakanlık tarafından belirlenen hedef ülkelere yönelik faaliyetlerde 20 puana kadar artırılabiliyor. Yani planlanan faaliyetler öncelikli pazarlara yönlendirildiğinde destek oranı %70’e kadar çıkabiliyor. Hedef ülke listesini ve stratejiyi bu bağlamda yakından takip etmek gerekiyor.
Tek Program Kuralı
Aynı harcama için yalnızca tek bir programdan destek alınabiliyor. Markalaşma Programına dahil olan şirketler ise desteklendikleri süre boyunca (iş birliği kuruluşuna yönelik destekler hariç olmak üzere) Hizmet Sektörleri Atılım Programından yararlanamıyor. Başlangıçta hangi programın tercih edileceği bu nedenle stratejik bir karar niteliği taşıyor.
Ödeme Nasıl Yapılıyor?
Destek ödemeleri Türk Lirası cinsinden, ilgisine göre Türkiye İhracatçılar Meclisine, ihracatçı birliğine, iş birliği kuruluşuna, yararlanıcıya veya organizatöre yapılıyor. Kapsama alınan yararlanıcı adına harcama yapan başka bir şirketin giderleri de Bakanlık düzenlemesine istinaden desteğe konu edilebilecek.
İstihdam Desteklerinde Önemli Bir Kısıt
Prim indirimi ve asgari ücret desteği dışında başka bir mevzuat kapsamında istihdam teşvikinden yararlanan personel için bu Karar kapsamında ayrıca istihdam desteği talep edilemiyor. Mevcut personel teşvik yapısını gözden geçirmek bu açıdan önem kazanıyor.
İzleme ve Performans Değerlendirmesi
Bakanlık, destekten yararlananları süreç boyunca takip ediyor. Faaliyetlerin Karar’ın amaç ve hükümlerine uygun bulunmaması, usulüne uygun yürütülmemesi ya da performansın yetersiz görülmesi hâlinde Bakanlık; başvuruyu reddedebilir, destek oranını veya tutarını düşürebilir ya da şirketi kapsam dışına çıkarabilir. Kağıt üzerinde bir planlama yapmak değil, faaliyetleri gerçekten hayata geçirmek belirleyici oluyor.
Yaptırımlar
- Sahte belge sunulması, taahhüde aykırı davranılması veya başka programdan alınan harcama için mükerrer başvuru yapılması hâlinde ilgili başvuru reddediliyor ve ödeme alınmamışsa altı ay, alınmışsa bir yıl boyunca yeni harcamalar desteklenmiyor.
- Bu ihlallerin tekrarlanması durumunda şirketin tüm başvuruları kalıcı olarak reddediliyor.
- Haksız alınan destekler 6183 sayılı Kanun kapsamında vergi daireleri aracılığıyla geri tahsil ediliyor.
- Sahte belge düzenleyen tedarikçilerden alınan hizmetler on yıl süreyle desteğe konu edilemiyor. Bu son kural, tedarikçi seçiminde gereken özeni göstermenin neden kritik olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Destek Limitlerinin Güncellenmesi
Kararda yer alan tüm üst limitler her yıl başında VUK’un mükerrer 298. maddesi kapsamındaki yeniden değerleme oranında güncelleniyor. Yani enflasyon karşısında limitler donup kalmayacak; ancak fiili değerleme oranının enflasyonun her zaman gerisinde kalabileceği de göz ardı edilmemeli.
Başlamış İşlemler
Karar yürürlüğe girmeden önce başvurusu yapılmış, ön onay alınmış, ödemesi başlamış veya faaliyete geçilmiş işlemlerde eski mevzuatın lehe hükümleri uygulanmaya devam edecek. Yürürlükten kaldırılan kararlar kapsamında istihdamı desteklenen personel için ise yeni Kararın yürürlük tarihinden itibaren altı aylık bir geçiş süresi tanınıyor; bu sürenin sonunda yeni hükümler devreye giriyor.
Bakanlığın Geniş Takdir Yetkisi
Karar, Ticaret Bakanlığı’na oldukça geniş bir uygulama yetkisi tanıyor: Sektörlerin ve destek unsurlarının kapsamını belirlemek, hedef ülke stratejileri doğrultusunda destek oranlarını ve tutarlarını Karar sınırları içinde kademelendirmek, bütçe imkânları çerçevesinde desteklenecek harcama ve destek tutarlarını kısıtlamak ve mücbir sebep hâllerinde ek süre vermek bunların başında geliyor. Bu nedenle Karar metninin yanı sıra Bakanlık genelgelerini ve uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemeleri de yakından izlemek gerekiyor.
Sonuç
İhracatın önemi her geçen gün artarken, devletler bu alanda faaliyet gösteren şirketleri desteklemek için birbirleri ile yarışıyor. Küresel ekonomiye şekil veren bu rekabetçi süreçte daha etkin şekilde yer almak isteyen ülkemiz ise ihracat destek ekosistemini gelişen ihtiyaçları karşılayacak şekilde yeniliyor. İhracat desteklerinin kamu politikalarına yansıdığı ilk yıllardan bu yana yapılan en kapsamlı revizyonlardan birini ortaya koyan Karar, Türkiye’nin ihracat hamlesi için kritik rol oynuyor.
Hizmet ihracatını destekleyen ve karmaşıklığın getirdiği atalet nedeniyle son yıllarda etkinsizleşen mevzuatı tek çatı altında birleştiren Karar, daha verimli ve hedef odaklı bir uygulama için altyapı oluşturmayı amaçlıyor. Her programın kapsam ve yararlanıcı yapısı birbirinden farklılaştırılırken, şirketlerin öncelikle hangi programa dahil olduklarını ve bu programdan hangi desteklerden yararlanabileceklerini ayrıntılı biçimde değerlendirmeleri gerekiyor.
Özellikle bilişim, mobil uygulama ve dijital oyun sektöründe faaliyet gösteren şirketler açısından; platform komisyon giderlerinden bulut sunucu maliyetlerine, uluslararası pazarlama harcamalarından yurt dışı ofis giderlerine kadar geniş bir yelpazede %50 oranında destek imkânı sağlanmakta, E-TURQUALITY® programı kapsamındaki şirketler için ise yıllık destek tutarı 500.000.000 TL’ye kadar ulaşabiliyor.
Söz konusu desteklerden azami ölçüde yararlanabilmek, uygunluk koşullarının eksiksiz karşılanması ve başvuru süreçlerinin usulüne uygun yürütülmesini gerektirmektedir. Aynı harcama için yalnızca tek bir program kapsamında destek alınabileceği kuralı da gözetildiğinde, doğru program seçimi ve stratejik planlama kritik önem taşıyor.
[1] TURQUALITY, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen ve Türk markalarının uluslararası pazarlarda küresel marka haline gelmesini destekleyen devlet destekli markalaşma programıdır. https://ticaret.gov.tr/data/63403c7213b87692b0e3b9d6/Marka%20ve%20Turquality%20Deste%C4%9Fine%20ili%C5%9Fkin%20Genelge.pdf.
[2] E-TURQUALITY (Bilişimin Yıldızları Programı) ise özellikle bilişim ve teknoloji sektöründe faaliyet gösteren firmaların uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmayı ve hizmet ihracatını geliştirmeyi amaçlayan destek programıdır. https://ticaret.gov.tr/data/63403c7213b87692b0e3b9d6/Marka%20ve%20Turquality%20Deste%C4%9Fine%20ili%C5%9Fkin%20Genelge.pdf.
