(Dilerseniz bu yazıyı aşağıda podcast formatında dinleyebilirsiniz.)
2022 sonbaharında Taylor Swift’in dünyayı sarsan turnesi “Eras Tour” ön satışlarının başlamasıyla birlikte Ticketmaster’ın internet sitesi ani bir çöküş yaşadı. Milyonlarca hayran saatlerce sanal kuyruklarda bekledi; bir kısmı biletleri sepete ekleyemeden sistemden atıldı ve genel satış tamamen iptal edildi[1]. Bu olay, bir yandan popüler kültürün ne denli etkili olabileceğini, diğer yandan ise canlı etkinlik biletleme faaliyetlerinin ne kadar yoğun biçimde tekelleştiğini gösterdi. Böylelikle süreç, Live Nation/Ticketmaster ekosisteminin hâkim durumu ve pazar gücü üzerinde yürütülen ciddi bir rekabet hukuku tartışması olarak gündeme geldi.
Biz de bu yazımızda, popüler müzikteki bu krizi rekabet hukuku perspektifinden değerlendirecek ve bu kapsamda, Live Nation/Ticketmaster’ın dikey bütünleşik yapısının rekabeti nasıl etkilediği, dışlayıcı uygulamaları, aşırı fiyatlandırma ve tüketici refahı üzerindeki etkileri irdeleyeceğiz.
15 yıllık bir geçmiş…
2010’da Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı (“DoJ”) ve 17 eyalet başsavcısı, ABD’nin en büyük biletleme şirketi Ticketmaster ile en büyük konser organizatörü Live Nation’ın birleşmesine izin vermişti. Taraflar, Ticketmaster’ın %82,9’luk pazar payının Live Nation’ın %16,5’lik payı lehine azalacağını savunurken DoJ, bu birleşmenin birincil biletleme hizmetleri pazarındaki rekabeti azaltacağını değerlendirmişti[2]. Dolayısıyla bu birleşme ancak kapsamlı bir mutabakat kararı (consent decree) ve davranışsal taahhütler ile kabul edilebilmişti.
Bu taahhütler, Ticketmaster’ın dünyanın en büyük konser ve canlı etkinlik organizatörlerinden biri olan AEG Presents’a yazılımını lisanslanması, Paciolan adlı yan iştirakini elden çıkarması ve üçüncü taraf biletleyicilerle çalışan mekânlara misilleme yapılmamasını içeriyordu[3]. Buna rağmen Live Nation/Ticketmaster’ın, özellikle uzun süreli münhasırlık sözleşmeleri ve sanatçı/tanıtım hizmetleri üzerinden baskı kurarak piyasada “volan” (flywheel)[4] modeliyle rakiplerini dışladığı iddia edilmişti[5]. Zira, birleşme sonrası ortaya çıkan dikey bütünleşik yapının, sanatçıları ve mekânları kontrol eden bir ekosistem yarattığı öne sürülmüştü. Bunun yanı sıra, pazardaki ağ etkilerinden kaynaklanan geri besleme etkileri dolayısıyla, bu tip uygulamalar neticesinde rakiplerin hızlı bir şekilde pazar dışına itilebileceği de belirtilmişti.
Tüm bu endişelerin akabinde, DoJ 2020’de, Live Nation’ın misilleme yasağı ve diğer davranışsal yükümlülükleri “defalarca” ihlal ettiğini tespit etmişti[6]. Eras Tour krizinin de patlak vermesiyle, 2024 Mayıs’ında DoJ ve 30 eyalet başsavcısı, Live Nation/Ticketmaster’ın pazar gücünü kötüye kullandığı ve mutabakat kararını ihlal ettiği gerekçesiyle konuyu yargıya taşıdı[7] ve şirketin rakipleri dışlamak için uzun vadeli sözleşmeler, misilleme tehdidi ve flywheel modeli kullandığını; sanatçıları ve mekânları “çıkış yolu olmayan” bir ekosisteme hapsettiğini iddia etti[8].
Kollektif tüketici tepkisinin gücü
Ticketmaster sistemlerinin çöküşü sadece teknik bir arıza olarak görülmedi; biletlerin yüksek hizmet ücretleriyle satılması, dinamik fiyatlandırma (platinum koltuklar) uygulaması ve daha sonra genel satışın iptal edilmesi, şirketin pazar gücüne yönelik eleştirileri artırdı. Senato Yargı Komitesi’nin düzenlediği “That’s the Ticket” başlıklı oturumda, başkan senatör Dick Durbin “biletleme ve canlı eğlence pazarlarının rekabetsizlik nedeniyle bir elin parmakları kadar şirket tarafından kontrol edildiğini” vurgulayarak Live Nation’ın biletleme ve etkinlik yönetimindeki güçlü konumunun tüketicileri zarara uğrattığını belirtti[9].
Yaşanan bu “fiyasko”, kitlesel güçleriyle bilinen hayran kitlesi Swiftie’lerin örgütlenmesini tetikledi. American Economic Liberties Project’in Break Up Ticketmaster kampanyası, 2022 yılında başlatıldı ve kısa sürede 100 binden fazla hayran, sanatçı ve endüstri profesyonelinin DoJ’e başvurmasını sağladı[10]. Sports Fans Coalition ise Ekim 2022’de Amerikan Economic Liberties Project ve diğer tüketici örgütleri ile birlikte Ticketmaster’ın parçalanması çağrısıyla bir kampanya başlattı; birkaç hafta içinde 12 bin imzaya ulaşan bu kampanya, Eras Tour krizinin ardından bir günde 40 bini aşkın imza topladı[11]. Bu kolektif tüketici tepkisi, rekabet otoriteleri üzerinde baskı oluşturdu ve siyasi aktörler konuyu gündeme taşıdı; Kongre üyeleri DoJ’e gönderdiği mektuplarla şirketin tekelci uygulamalarının soruşturulmasını talep etti.
Bunun yanı sıra, tüketiciler bireysel ve toplu davalar da açtı. Los Angeles’ta açılan ve yüzlerce Swift hayranının bir araya geldiği bir toplu dava, Ticketmaster’ı haksız rekabet, hileli davranışlarda bulunma ve rekabet hukuku ihlalleriyle suçladı. 2023 sonunda verilen ara kararda, mahkeme haksız fiil ve tüketiciyi yanıltma iddialarını reddetti ancak Sherman Act, California’nın Cartwright Act’i ve haksız rekabet düzenlemeleri kapsamında ileri sürülen rekabet ihlali iddialarının incelenmesine izin verdi[12]. Böylelikle şikayetçilere rekabet ihlali iddialarını genişletmeleri için ek bir fırsat verilmiş oldu ve iddiaların merkezine şirketin fiyat tespiti, münhasır anlaşmalar ve hizmet ücreti artışları yerleştirildi[13].
Dikey baskının devam eden yansımaları
Eras Tour krizinin ardından bir diğer şikâyet, 2026 Ocak ayında gündeme geldi. Fanimal Inc. adlı eski bir biletleme girişimi, Ticketmaster ve Live Nation’ın yıllarca süren dışlayıcı uygulamaları nedeniyle pazardan çekilmek zorunda kaldığını belirterek Kaliforniya federal mahkemesinde dava açtı[14]. Fanimal, Live Nation’ın kontrol ettiği sanatçılar ve konser promosyonu aracılığıyla mekânları Ticketmaster ile çalışmaya zorladığını; bu münhasırlık sözleşmelerinin çoğunun otomatik olarak yenilendiğini ve rekabeti kısıtladığını iddia etti[15]. Şikâyete göre Live Nation, büyük mekânlardaki bilet satışlarının %80’ini ve çevrimiçi birincil biletlemenin %75’ini kontrol ediyor; bu ölçek sayesinde konser promosyon hizmetlerini biletleme hizmetleriyle bağlayarak rekabeti engelliyor. Fanimal ayrıca şirketin rakip biletleyicileri kullanan mekânlara misilleme yaptığını ve bu mekânları daha az kazançlı tarihlere kaydırdığını iddia ediyor. Live Nation’ın CEO’su Michael Rapino’nun 2019’da yaptığı “Konserleri ekonomik olarak en kârlı mekâna koymak zorundayız” açıklaması[16] da ekonomik baskının göstergesi olarak dosyaya eklendi. Bu dava, şirketin pazar gücünü yeni girişimleri boğmak için kullanmaya devam ettiğini gösteren güncel bir örnek olarak karşımıza çıktı.
Rekabet hukuku açısından bakarsak…
Yaşanan biletleme krizinin ve buna eşlik eden hukuki süreçlerin asıl önemi, tekil bir organizasyon hatasından ziyade, canlı etkinlik biletleme pazarının yapısal özelliklerini ve bu yapı içinde ortaya çıkan rekabet sorunlarını görünür kılmasından kaynaklanıyor. Ticketmaster ve Live Nation etrafında şekillenen ekosistem, rekabet hukukunun temel kavramları olan ilgili pazar tanımı, pazar gücü, hâkim durum, dikey bütünleşme ve dışlayıcı uygulamalar bakımından zengin bir inceleme alanı sunuyor:
- İlgili Pazar ve Hâkim Durum: DoJ, Live Nation/Ticketmaster dosyasında birincil biletleme hizmetlerini ayrı bir ürün pazarı olarak tanımladı. Bu yaklaşım, pazar paylarına bakıldığında özellikle anlam kazanıyor. Zira Ticketmaster, birleşme öncesinde birincil biletleme pazarında %80’i aşan bir paya sahipti ve bu oran, işlem öncesinde dahi önemli bir pazar gücünün söz konusu olduğuna işaret ediyordu. İşlem sonrasında, şirketin Live Nation’ın ile kurduğu dikey bütünleşik yapı, şirkete ulusal ölçekte daha da belirgin bir pazar gücü kazandırmış olabilir.
- Dikey Bütünleşme, Bağlama ve Misilleme: Live Nation/Ticketmaster ekosistemi, etkinlik organizasyonu, sanatçı menajerliği, mekân sahipliği ve biletleme hizmetlerini aynı çatı altında topluyor. Bu dikey bütünleşme, teoride etkinlikleri koordine etmek ve maliyetleri azaltmak için verimlilik yaratabilir. Ancak DoJ’nin şikâyetinde ve Fanimal davasında öne sürüldüğü gibi, şirket bu yapıyı dışlayıcı bir araç olarak kullandığı taktirde bir rekabet ihlali gündeme gelebilir. İddialara göre, şirket, popüler sanatçıları promosyon anlaşmaları yoluyla kendisine bağladıktan sonra bu sanatçıların konser vereceği mekânları kendi biletleme hizmetini kullanmaya zorluyor ve bunu kabul etmeyen mekânlara daha az konser vermekle tehdit ediyor[17] ve bu uygulamanın dışlayıcı bir kötüye kullanma eylemi teşkil ediyor.
- Aşırı Fiyatlandırma ve Tüketici Refahı: Eras Tour fiyaskosu sırasında Ticketmaster’ın talep şokunu yönetememesi ve yüksek hizmet ücretleri yansıtması, şirketin yüksek pazar gücünü tüketiciler aleyhine kullandığı iddialarını güçlendiriyor. Senato oturumlarında bu durum “kuyrukta bekleyen milyonlarca hayranı uzun süre bekletip bilet satamamak” ve “tekelleşme nedeniyle rekabet eksikliği” olarak tanımlanıyor[18]. Tüketicilerin alternatif biletleme platformları olmadığı için aşırı ücretleri ödemek zorunda kalmaları, rekabet otoritelerinin geleneksel monopol gücü tanımına (aşırı fiyatlandırma, hizmet kalitesi düşüşü) uyan bir tablo çiziyor ve uygulamanın sömürücü bir kötüye kullanma olarak da değerlendirilebileceğini ortaya koyuyor.
- Kolektif Tüketici Tepkisi ve Uygulama Dinamikleri: Hayranların ve tüketici örgütlerinin organizasyonu, rekabet hukuku açısından dikkat çekici bir örnek. Break Up Ticketmaster kampanyası ve Sports Fans Coalition’ın imza kampanyaları, yüz binlerce tüketicinin pazarın yapısal sorunlarına dair farkındalık geliştirdiğini ve siyasi baskı yarattığını gösteriyor. Bu tür kolektif hareketler, tekelleşmiş platform ekonomilerinde tüketici refahının korunması için rekabet otoritelerinin nasıl harekete geçirilebileceğine dair öğretici bir model sunuyor.
Mücadele ne öğretiyor?
Taylor Swift’in Eras Tour biletleme krizi, popüler kültürle rekabet hukukunun kesişiminde yaşanan nadir olaylardan biri. Olay, dikey entegrasyonun rekabet üzerindeki etkilerini ve bir teşebbüsün pazar gücünü nasıl kötüye kullanabileceğini gözler önüne seriyor. Live Nation/Ticketmaster’ın pazar yapısındaki baskın konumu; uzun vadeli münhasır sözleşmeler, bağlama uygulamaları ve misilleme iddialarıyla birleştiğinde, klasik bir tekelleşme tablosu ortaya çıkıyor. Hayranların ve tüketici örgütlerinin kolektif tepkisi ise, rekabet hukuku uygulamalarının yalnızca mahkemeler ve otoriteler eliyle değil, aynı zamanda kamuoyu baskısıyla da şekillenebildiğini ortaya koyuyor.
ABD’de devam eden DoJ dosyası, Live Nation’ın biletleme ve etkinlik organizasyonu arasındaki bağları koparmayı ve Ticketmaster’ın elinden çıkarılmasını hedefliyor. Fanimal davası ise girişimcilerin ve yenilikçi platformların bu yapı nedeniyle nasıl boğulduğunu ileri süren güncel bir örnek. Önümüzdeki aylarda bu süreçlerin seyri, canlı eğlence sektörünün geleceğini belirleyecek. Swiftie’lerin gücünden doğan bu hukuki mücadele, rekabet hukukunun sadece teknoloji devleri için değil, tüm platform ekonomileri bakımından kritik önem taşıdığını gösteriyor.
[1] https://www.congress.gov/event/118th-congress/senate-event/333501/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[2] https://www.congress.gov/crs-product/R48179 Erişim Tarihi: 07.01.2026
[3] https://www.congress.gov/crs-product/R48179 Erişim Tarihi: 07.01.2026
[4] Volan iş modeli, bir teşebbüsün farklı faaliyet alanlarının sürekli olarak ve kendi kendini besleyen şekilde birbirini güçlendirdiği, bu sayede zaman içinde artan bir ivme ve dayanıklılık yaratan yapıyı ifade eder. Ticketmaster özelinde bu model; etkinlik ve mekân ölçeğinin artmasının daha fazla tüketiciyi platforma çekmesi, bu yoğunluğun veri birikimi ve gelişmiş ticari araçlara dönüşmesi, söz konusu araçların ise mekânlar ve organizatörler açısından platformu daha vazgeçilmez kılması şeklinde işleyebilir.
[5] https://www.quinnemanuel.com/the-firm/publications/antitrust-litigation-update-july-2024/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[6] https://www.congress.gov/crs-product/R48179 Erişim Tarihi: 07.01.2026
[7] https://www.congress.gov/crs-product/R48179 Erişim Tarihi: 07.01.2026
[8] https://www.quinnemanuel.com/the-firm/publications/antitrust-litigation-update-july-2024/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[9] https://www.congress.gov/event/118th-congress/senate-event/333501/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[10] https://www.economicliberties.us/press-release/break-up-ticketmaster-coalition-urges-doj-to-continue-suit-pursue-structural-remedies/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[11] https://www.sportsfans.org/latest-news/6pltd8z0nswucgz5st3k34yb3sx2su Erişim Tarihi: 07.01.2026
[12] https://topclassactions.com/lawsuit-settlements/lawsuit-news/taylor-swift-eras-tour-ticket-lawsuit-against-ticketmaster-and-live-nation-partially-dismissed Erişim Tarihi: 07.01.2026
[13] https://www.reuters.com/legal/government/swifties-set-back-again-lawsuit-against-live-nation-over-2023-tour-2025-05-16 Erişim Tarihi: 07.01.2026
[14] https://usaherald.com/ticketmaster-live-nation-hit-with-antitrust-suit-by-defunct-ticketing-startup Erişim Tarihi: 07.01.2026
[15] https://usaherald.com/ticketmaster-live-nation-hit-with-antitrust-suit-by-defunct-ticketing-startup Erişim Tarihi: 07.01.2026
[16] https://variety.com/2019/biz/news/live-nation-ticketmaster-michael-rapino-dept-of-justice-inquiries-1203341144/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
[17] https://usaherald.com/ticketmaster-live-nation-hit-with-antitrust-suit-by-defunct-ticketing-startup Erişim Tarihi: 07.01.2026
[18] https://www.congress.gov/event/118th-congress/senate-event/333501/ Erişim Tarihi: 07.01.2026
