RTÜK’ten internet yayınlarına müdahale!

Ekibimizin yaz dönemi üyelerinden Mustafa Erdoğan ile gündeme oturan RTÜK düzenlemelerini kaleme aldık…

İnternetin an be an gelişen ve kontrolü kendine özgü tedbirleri gerektiren yapısı dolayısıyla regülasyon otoritelerinin günlük yaşamdaki değişimlere ayak uydurması oldukça önem arz ediyor. Hatırlanacağı üzere RTÜK, 27 Eylül 2018 tarihinde Radyo, Televizyon ve İsteğe Bağlı Yayınların İnternet Ortamından Sunumu Hakkında Yönetmelik Taslağı’nı internet sitesinde yayınlayarak geleneksel yayın kuruluşlarını düzenlemenin ötesine geçeceğinin sinyallerini vermişti. Biz de söz konusu regülasyonların dikkatli bir yaklaşımla gerçekleştirilmesi gerektiğine, aksi halde hizmet sunan teşebbüslerin faaliyet göstermekten çekinebileceğine dikkat çeken bir makale hazırlamıştık. Tüm öngörülerin ardından dün söz konusu Yönetmelik Taslağı’nın son hali Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi!

Taslak Yönetmelik ile yayınlanan Yönetmelik neredeyse birbirine benzer – dolayısıyla öncelikle Taslak Yönetmelik’i ana hatlarıyla hatırlayalım…

24 maddeden oluşan Taslak Yönetmelik, internet ortamından hizmet sunan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara ve internet üzerinden yayın yapan platform işletmecilerine yönelik birçok yükümlülük öngörüyor. Bu kapsamda, izleyicinin dilediği zaman (on demand) izleyebildiği Netflix gibi platformlara yönelik düzenlemeler karşımıza çıkıyor.  

Taslak Yönetmelik’te, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayınlarını internet üzerinden yapmak isteyen hizmet sağlayıcılarının RTÜK’ten her bir ortam için ayrı ayrı lisans alması gerektiği yer alırken, bu kapsamda lisans başvurusunda sunulması gereken belgeler ile sürece dair ayrıntılara da yer veriliyor. Bununla beraber, yayın hizmetlerini internet ortamından iletmek isteyen platform işletmecilerine yönelik ise yetkilendirme başvurusunda bulunulması yer alıyor. Bu kapsamda, söz konusu başvuruya dair detaylı bilgilere yer veriliyor.

İlgili Yönetmelik’te lisans ücretleri internet üzerinden radyo yayını için 10 bin TL, isteğe bağlı yayın için 100 bin TL, internetten televizyon yayını lisansı için ise 100 bin TL olarak belirleniyor. Yayın iletim yetkilendirme ücreti ise 100 bin TL olarak belirleniyor.

Lisans ya da yayın iletim yetkisi almayıp “izinsiz” yayın yapanlar için köprüden önceki son çıkış!

Taslak Yönetmelik’te hem internet ortamından mevcut durumda yayın hizmeti sunan medya hizmet sağlayıcıları hem de internet ortamından yayın iletimi gerçekleştiren platformların lisans ve yetki almak için bir ay içerisinde Üst Kurul’a başvurması gerektiği yer alıyor!

İzinsiz devam eden yayınlar bakımından ise lisans alınması için üç aylık grace period tadında bir süre öngörülürken, üç aylık yayın lisansı ücretinin peşin olarak ödenmesi halinde ilave üç ay daha süre verileceğinden bahsediyor. Benzer bir düzenleme internet üzerinden yayın sağlayan platformların sahip olması gereken yayın iletim yetkisi bakımından da geçerli…

RTÜK’ün, Taslak Yönetmelik ile aynı zamanda internet üzerinden sunulacak yayınları kontrol mekanizmasını güçlendirdiğini görüyoruz. Taslak Yönetmelik’te söz konusu mekanizma, yayın lisansının iptali, içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi ve suç duyurusu olarak önümüze çıkıyor.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcı kuruluşa şartları yerine getirmesi için 30 günlük süre verilmesinin akabinde şartları yerine getirmeyen kuruluşun yayınları üç ay süre ile durduruluyor. Üç aylık sürede de şartları yerine getirmeyen kuruluşun internet ortamından yayın lisansı iptal ediliyor. Tabi yayın lisansının verilmesi için şartların hile ile elde edildiği tespit edilirse kuruluşun internet ortamından yayın lisansının iptal edileceğini de görüyoruz.

Geçici yayın hakkı ve/veya lisansı iptal edilmesine rağmen, yayın hizmetlerinin internet ortamından iletmeye devam eden teşebbüsler hakkında sulh ceza hakiminden içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi talep edilebileceği Yönetmelik’te sıralanıyor. Ayriyeten teşebbüslerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü hakkında da suç duyurusunda bulunma imkanı, Yönetmelik’te yer alıyor. Karar, teşebbüslere bildirilmesine rağmen gereğini yerine getirmeyen teşebbüslere ise idari para cezası uygulanması öngörülüyor.

Söz konusu Yönetmelik, dün itibariyle Resmi Gazete’de yayınlarak yürürlüğe girdi ve Taslak Yönetmelik ile neredeyse birebir aynı demiştik… Peki Taslak Yönetmelik ile yayınlanan Yönetmelik arasındaki farklar neler?

Taslak Yönetmelik, bireysel iletişim hizmetleri, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini internet ortamından iletmeye özgülenmemiş platformlara ve söz konusu hizmetlere yalnızca yer sağlayan gerçek ve tüzel kişileri kapsam dışında bırakıyordu. Ancak yayınlanan Yönetmelik’te yalnızca bireysel iletişim hizmetlerinin kapsam dışı bırakıldığını görüyoruz. Bununla beraber, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini internet ortamından iletmeye özgülenmemiş platformlar ve söz konusu hizmetlere yalnızca yer sağlayan gerçek ve tüzel kişilerin (YouTube, Onedio, Facebook, Scorp vs.) platform işletmecileri olarak değerlendirilmediğini görüyoruz. Söz konusu Yönetmelik’in yalnızca internet üzerinden medya hizmet sağlayıcı kuruluşları ve platform işletmecilerini kapsadığını göz önünde bulundurduğumuzda, ilgili teşebbüslerin yine Yönetmelik uygulamasının dışında bırakıldığını gözlemliyoruz.

Bu noktada, YouTube, Onedio, Facebook ve Scorp gibi platformların, bazı durumlarda Yönetmelik’teki kapsam dahilinde bulunan teşebbüslerden daha geniş kitlelere erişebildiği ve söz konusu kitle ile ticari iletişimde bulunabildiği düşünüldüğünde Yönetmelik ile çizilen sınırlar genişletilebilir miydi? sorusu aklımıza ilk gelen sorulardan biri.

Taslak Yönetmelik’te lisans alan kuruluşların lisans süresi, URL adresi ve yayın iletimini gerçekleştirecek platform işletmecisini Üst Kurul’a bildirmesi ve Üst Kurul’dan izin alması halinde yayınlarını yürütülebileceği belirtilmişken; yayınlanan Yönetmelik’te, oldukça haklı bir şekilde bildirim yapılmasının ardından söz konusu bilgilerin Kurul kayıtlarına sokulmasının yeterli olduğu belirtiliyor.

Yayınlanan Yönetmelik Medya hizmet sağlayıcıları ve internet yayın platform işletmecileri bakımından sayılan yükümlülüklere ek bir yükümlülük getiriyor ve bu kapsamda, yayın lisansı alan kuruluşların yayın hizmetinin iletileceği internet adresi, künye bilgisi, adres ve kayıtlı elektronik posta adresinin ve bu yöndeki değişikleri Üst Kurul’a bildirilmesi ve internet sitesinde yayınlaması öngörülüyor.

Bunlarla beraber, Taslak Yönetmelik’te internet ortamından yayın lisans ücretlerinin Üst Kurul tarafından Hazine ve Maliyet Bakanlığı’nca yıllık olarak ilan edilen oranda arttırılacağı ele alınırken; yayınlanan Yönetmelik’te, Vergi Usul Kanunu uyarınca gerçekleştirilen ilanların esas alınacağı yer alıyor.

Yönetmelik’in yürürlüğe girmesiyle gerçekleşecek gelişmelere yönelik takipte kalarak düzenlemelerin hayatımıza nasıl etki edeceğini hep birlikte deneyimleyeceğiz. Daha fazla bilgi için Yönetmelik’e buradan ulaşabilirsiniz.

Birbiri ardına yayımlanan kararnameler ne söylüyor?

2018 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili Genel Seçimini takiben Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Kanun Hükmünde Kararnameler birbirini ardına Resmi Gazete’de yayımlanmaya başladı. Peki bu kararnameler atamalar ve görev süreleri hakkında ne diyor? Biz sizlere, aralarında Rekabet Kurumu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Kişisel Verilerin Korunması Kurumu’nun (“KVKK”) da bulunduğu kamu kurum ve kuruluşlarının atama usul ve esaslarına önemli değişiklikler getiren düzenlemeleri kısaca aktaralım.

Öncelikle 9 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan Kanun Hükmünde Kararname (“KHK”) ve onu takip eden gün yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile söz konusu atama usullerinde son derece büyük ve önemli değişiklikler yapıldığını belirtmekte fayda görüyoruz. Söz konusu KHK’nın doğrudan Rekabet Kanunu’nda değişiklik yapması nedeniyle önemli olduğunu düşünüyoruz. Bu değişiklikleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

  • Önceden Bakanlar Kurulu tarafından, çeşitlik bakanlıklar ve kuruluşların gösterdiği adaylar arasından seçilen Başkan, İkinci Başkan ve Rekabet Kurulu üyeleri artık doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanacak. Değişen maddede söz konusu atamalar için bakanlıklar veya kurumlar tarafından aday gösterileceğine ilişkin düzenlemeye de yer verilmiyor.
  • Eski düzenlemeye göre üye olarak atanma şartı kabul edilen, “mesleki açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip olma” kriterine yeni düzenlemede yer verilmemiş. “Meslekleri ile ilgili olarak kamu veya özel sektörde 10 yıl çalışmış olma” şartı ise bir gün sonra yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile meslek ile ilgili bir sektör olması aranmaksızın 5 yıl olarak değiştirildi.
  • Kurul üyeleri için önceden 6 yıl olarak öngörülen görev süresi sonraki gün yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile 4 yıl olarak değiştirildi.
  • Ücret ve diğer mali haklar, emeklilik ve hizmet süresi ve Rekabet Kurumu bütçesine ilişkin konularda ise karar merci yine Cumhurbaşkanı olarak değiştirildi.
  • Kurulca hazırlanacak yönetmeliklerin Bakanlar Kurulu yerine Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulmasına karar verildi.

10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Rekabet Kurulu üyelerinin yanında, RTÜK ve KVKK dışındaki düzenleyici ve denetleyici kurum başkan ve üyelerinin de görev süresi 4 yıl olarak değiştirildi. Bu değişikliği takiben hâlihazırda görev yapmakta olan başkan ve üyelerin görev sürelerinin ne zaman biteceği sorusunun cevabı ise KHK’da saklı. Buna göre aşağıdaki kurumların başkan ve üyeleri, atama tarihi itibariyle görevde dördüncü yılını doldurmuş ise görevleri KHK’nın yayımlandığı 9 Temmuz 2018 tarihinde sona eriyor:

  • Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
  • Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
  • Sermaye Piyasası Kurumu
  • Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
  • Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
  • Kamu İhale Kurumu
  • Rekabet Kurumu
  • Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
  • Kişisel Verileri Koruma Kurumu

Henüz görevde dördüncü yılını doldurmamış olan başkan ve üyelerin görevi ise bu sürenin dolması ile sona eriyor.

Rekabet Kurulu üyelerinin atanma şartları bahsi geçen kanun değişikliği ile düzenlenirken, 10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile RTÜK ve KVKK dışındaki düzenleyici ve denetleyici kurumların başkan ve üyelerinin atanma şartlarına ilişkin genel hükümler belirlendi. Bu kurumların başkan ve üyelerinin atamalarında kısaca aşağıdaki şartlar aranacak:

  • Devlet Memurları Kanunu ile öngörülen genel şartları sağlamak,
  • En az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak ve
  • Kamuda, uluslararası kuruluşlar ile özel sektörde veya serbest olarak en az beş yıl çalışmış olmak.

Kararnamede bahsi geçen tüm bu kurum ve kuruluşlar açısından da atamaya yetkili kişinin Cumhurbaşkanı olması öngörülüyor. Bu hükmün düzenleyici ve denetleyici kurumlar açısından uygulanmayacağı belirtilse de belirli kurum ve kuruluşların üyelerinin, görev süresi bitmeden de Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınması mümkün.

Biz atama ve görev sürelerine ilişkin değişiklikleri sizlere kısaca aktarmaya çalıştık. Uygulamada ise karşımıza neler çıkacağını tahmin etmek güç. Ancak bu yeni dönemde soru atama ise, cevap Cumhurbaşkanı olacak gibi…