Rekabet Kurulu’ndan Bir Frito Lay Kararı Daha: El terminalleri bu kez sınıfı geçti

Print Friendly, PDF & Email

Biz Rekabet Hukuku sevdalıları ve cips severler Frito Lay’i yakından bilir. Çok sevdiğimiz cipslerin üreticilerinden biri olan Frito Lay’e ilişkin güncel bir Rekabet Kurulu kararı ile karşınızdayız.

Tahmin etmesi zor olmasa gerek, karar paketlenmiş cips pazarına ilişkin. Paketlenmiş cipslerin film izlemek ile ayrılmaz bir ikili olmasının yanında bu pazara dair bilinmesi gereken bir diğer önemli bilgi, pazarın temelde iki oyuncunun faaliyet gösterd

iği oligopol yapıda bir piyasa oluşu. Şimdi Frito Lay’in neden rekabeti ihlal ettiği iddia edilmiş buna daha yakından bakalım.

İddialar neler?

Başvuruya konu iddiaların temelinde Frito Lay’in rakip ürünlerin satışını engellemek adına bedelsiz ürün, ücretsiz stant, vadeli ödeme imkanları gibi yöntemlerle bayileri üzerinde baskı kurduğu, diğer bir ifade ile fiili münhasırlık yaratma eğiliminde olduğu yatmaktadır.

Ne var ki, yerinde incelemede elde edilen bilgilerde Frito Lay’in bayileri üzerinde fiili münhasırlık yarattığını destekler bir belgeye ulaşılamamıştır. Bununla birlikte,  Frito Lay, fiili münhasırlığın yanında uyguladığı indirim sistemleri ile yeniden satış fiyatını tespit ettiği iddialarına yönelik olarak noktasında incelenmekten kurtulamamıştır.

İndirimler yoluyla fiili münhasırlık yaratıldığı iddiası

Bu başlık altında Kurul tarafından esas olarak Frito Lay tarafından oluşturulan hedefler ve hedefleri sağlamak adına nokta özelinde değişmekle birlikte verilen indirim veya diğer katkılar yoluyla münhasırlık yaratılıp yaratılmadığı ve pazarda rakipleri dışlayıcı kapamanın oluşup oluşmadığı değerlendirilmiş. Bu çerçevede hedefleri gerçekleştirmek için ayrılan bütçeler ele alınmak suretiyle söz konusu uygulamaların fiiliyata nasıl yansıtıldığı mercek altına alınmış.

Yapılan inceleme neticesinde bu bölümde ele alınan büyüme hedeflerinin tüm Türkiye nezdinde ele alınması ihtimalinde rekabeti kısıtlayıcı etkilerin doğabileceği değerlendirilmiştir.

Frito Lay bakımından yapılan incelemede ise soruşturmaya konu uygulamanın 2018 yılı itibariyle yalnızca 5 ay gibi kısa bir süreyle sınırlı bir bölgede hayata geçirildiği tespit edilmiştir. Bu yönüyle, uygulamanın henüz sistematik bir yapıya ulaşmaması dikkate alınarak indirim sistemleriyle bağlantılı olarak Frito Lay hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yeniden Satış Fiyatının Tespitine Yönelik Değerlendirme

Soruşturmaya konu iddialar esasen yeniden satış fiyatının tespitini kapsamamaktadır. Ancak ne var ki, gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen yazışmalardan birinde “…Dst.lerimizin kulandığı sistemdeki ürün/fiyat/iskonto ve benzeri tanımlamaların tümü tarafımızdan yapılıyor. Dst. lerimizin buna zaten müdahale şansı bulunmuyor.” ifadesine rastlanılmış, bunun üzerine soruşturmanın yeniden satış fiyatının tespitini kapsar şekilde genişletilmesine karar verilmiştir.

Öncelikli olarak 2007 tarihli el terminallerine ilişkin karara atıf yapılmış, el terminallerinin distribütörün özgürce fiyat belirlemesine olanak sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hatırlatılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde ise distribütörlerin artık el terminallerinde yer alan “BAŞKA” seçeneğini kullanarak özgürce işlem gerçekleştirebildikleri, işin özünde distribütörlerin genel olarak noktaya indirim yapma yönündeki saiklerinin az olduğu, kar marjı düşüklüğü sebebiyle aralarındaki rekabetin sınırlı oranda seyrettiği tespitinde bulunulmuştur. Bunun en temel sebeplerinden birinin de distribütörlerin bölgelerinde münhasır olarak çalışıyor olması gösterilmiştir.

Bu yönüyle yapılan değerlendirmede geleneksel kanalda iskonto uygulamasının yaygın olmadığı ve tavsiye edilen fiyatı distribütörlerin kendi iradeleri ile benimsendiği tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda Frito Lay’in 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği yönünde bir bilgi ve bulguya ulaşılamadığından soruşturma açılmamasına karar verilmiştir.