ABD’nin Dijital Hizmet Vergisine Karşı Yaptırımlarına Fransız Kalmayın!

ABD’nin Dijital Hizmet Vergisine Karşı Yaptırımlarına Fransız Kalmayın!

4 Temmuz 2019 tarihinde Fransa Parlamentosu tarafından onaylanan dijital hizmet vergisi okyanusun diğer tarafında Amerika Birleşik Devletleri (“ABD”) başta olmak üzere birçok ülkenin dijital hizmet sağlayıcılarının Fransa’daki faaliyetlerini etkiledi. Tam da bu nedenle ABD Ticaret Temsilciliği (United States Trade RepresentativeUSTR”) Fransa’da dijital hizmet vergisi yürürlüğe konmadan 10 Temmuz 2019 tarihinde 1974 tarihli Ticaret Kanunu’nun 301. bölümü uyarınca soruşturma başlattı. 301. bölüm, uluslararası ticaret anlaşmalarına aykırı veya uluslararası ticaret anlaşmalarının kapsamında olmasa da ABD’nin çıkarlarını etkileyecek şekilde uygulamaya konulan düzenlemelere ABD tarafından karşılık verilmesini öngörmektedir. 2 Aralık 2019 tarihinde ise USTR Fransız dijital hizmet vergisine yönelik olarak yürüttüğü soruşturmanın bulgularını içeren raporunu yayımladı.

Öte yandan, ABD ve Fransa arasında gerilim yükselirken Fransız dijital hizmet yasasına çok benzer bir nitelik arz eden Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (“Dijital Hizmet Vergisi Kanunu”) 7 Aralık 2019 (Cumartesi) yürürlüğe kondu. Tüm bu gelişmeler ışığında Türkiye’de yürürlüğe konan Dijital Hizmet Vergisi Kanunu’nu ABD – Fransa ilişkisi ışığında değerlendirdik.

Fransız Dijital Hizmet Vergisine Karşı Başlatılan 301. Bölüm Soruşturması

Fransa’nın 4 Temmuz 2019 tarihinde yürürlüğe koyduğu dijital hizmet vergisi, Fransa’daki faaliyetlerinden 25 milyon avronun üzerinde ya da dünyadaki tüm faaliyetlerinden 750 milyon avronun üzerinde hasılat elde eden şirketlerin, Fransa’daki hasılatları üzerinden %3 dijital hizmet vergisi alınmasını öngörmektedir. ABD ise Fransa tarafında uygulamaya konulan söz konusu dijital hizmet vergisinin ABD’nin çıkarlarını etkilediğini değerlendirdi ve Ticaret Kanunu’nun 301. bölümü kapsamında soruşturma başlattı.

301. bölüm kapsamında açılan soruşturmalar sonucunda, USTR’nin, ABD’nin çıkarlarını etkileyecek uygulamaları hayata geçiren taraflarla müzakere görüşmelerinde bulunma ya da doğrudan yaptırım uygulama yetkisi bulunmaktadır. Örneğin USTR, 2017 yılında Çin’in ABD menşeli şirketlerin fikri haklarını çalarak ABD’nin çıkarlarını zedelediği iddiası ile Çin’den gelen ürünlere yıllık 50 milyar dolarlık ek gümrük vergisi uygulamaya başlamıştır. 301. bölüm soruşturmaları özellikle Donald J. Trump döneminde ABD’nin dış ticaret politikasını şekillendiren uygulama olmuştur.

301. bölüm soruşturması açılan Fransız dijital hizmeti vergisi de Çin’e uygulanmakta olan yaptırımlara benzer bir yaptırım ile karşı karşıya kalmıştır. 2 Aralık 2019 tarihinde USTR’nin yayımladığı rapor uyarınca, Fransız dijital hizmet vergisinin; Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi teknoloji devi firmaları hedef aldığı ve bu firmalara karşı ayrımcılık yaptığı tespit edilmiştir. Yayımlanan raporda Fransız dijital hizmet vergisinin uluslararası vergi kurallarına aykırı olarak uygulandığı belirtilmiştir. Bu kapsamda:

  • Dijital hizmet vergisinin kazanç yerine dijital hizmet sağlayıcılarının hasılatı üzerinden alınmasının uluslararası vergi hukuku prensiplerine aykırı olduğu,
  • Şirketlerin Fransa’da fiziksel bir varlığı olmadan vergiye tabi olmasının, Fransız vergi hukuku sınır ötesinde bir uygulama bulamayacağından ihlal teşkil edeceği belirtilmektedir.
  • 25 milyon avroluk getirilen istisnanın esasında ABD menşeli teknoloji şirketlerini cezalandırma amacıyla getirildiği belirtilmektedir.

Ek olarak, hâlihazırda Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (Organisation for Economic Co-operation and Development “OECD”) bünyesinde dijital hizmetlerin vergilendirmesine ilişkin çalışmalar yapıldığı fakat Fransa’nın bu çalışmalar uluslararası mutabakat ile çözümlenmeden dijital hizmet vergisini hayata geçirdiği belirtilmektedir.

Sonuç olarak, 6 Aralık 2019 tarihinde ABD resmi gazetesinde yayımlanan bildiri ile Fransa tarafından uygulamaya konulan dijital hizmet vergisinin ABD’li şirketlere yıllık maliyetinin 2.4 milyar dolar olacağı tespit edilmiştir. ABD’li teknoloji şirketlerinin gelir kaybına misilleme olarak ise Fransa menşeli 63 farklı ürün kategorisine %100’e kadar ek gümrük vergisi uygulanması öngörülmektedir. Bu ürünler arasında Fransız peynirleri, makyaj malzemeleri, el çantaları, alkollü içkiler gibi dünyaca tanınmış Fransız markalarının ürünleri yer alıyor. Her ne kadar söz konusu vergilerin uygulanıp uygulanmaması için Ocak ayında ABD’de görüşmeler yapılacak olsa da Fransız malları için ufukta ek gümrük vergisi şekillendi.

Türkiye’deki Dijital Hizmet Vergisi Nedir?

Dijital hizmet vergisi ülkemizde sunulan hizmetlerden elde edilen gelirleri vergilendirmeyi hedeflemektedir. Dijital Hizmet Vergisi Kanunu kapsamında aşağıdaki faaliyetlerin vergiye tabi olacağı hüküm altına alınmaktadır:

  • Dijital ortamda sunulan her türlü reklam hizmetleri (reklam kontrol ve performans ölçüm hizmetleri, kullanıcılarla ilgili veri iletimi ve yönetimi gibi hizmetler ile reklamın sunulmasına ilişkin teknik hizmetler dâhil)
  • Sesli, görsel veya dijital herhangi bir içeriğin (bilgisayar programları, uygulamalar, müzik, video, oyunlar, oyun içi uygulamalar ve benzerleri dâhil) dijital ortamda satışı ile bu içeriklerin dijital ortamda dinlenmesine, izlenmesine, oynanmasına veya elektronik cihazlara kaydedilmesine veya bu cihazlarda kullanılmasına yönelik dijital ortamda sunulan hizmetler,
  • Kullanıcıların birbirleriyle etkileşime geçebilecekleri dijital ortamların sağlanması ve işletilmesi hizmetleri (kullanıcılar arasında bir mal veya hizmetin satılmasına veya satılmasının kolaylaştırılmasına yönelik sunulan hizmetler dâhil),
  • Yukarıdaki hizmetlere yönelik dijital ortamda dijital hizmet sağlayıcıları tarafından verilen aracılık hizmetleri.

Dijital Hizmet Vergisi Kanunu uyarınca yukarıdaki faaliyetlerden alınacak verginin mükellefi dijital hizmet sağlayıcılarıdır ve mükellefler söz konusu faaliyetlerden elde ettikleri gelirin %7,5’i kadar dijital hizmet vergisine tabi olacaktır.

Öte yandan, Türkiye’de faaliyet gösteren tüm dijital hizmet sağlayıcıları dijital hizmet vergisinin kapsamında değildir. Türkiye’de elde ettiği hasılatı 20 milyon Türk lirasından veya dünya genelinde elde edilen hasılatı 750 milyon avrodan az olan şirketler dijital hizmet vergisinden muaf tutulmaktadır.

Türkiye’ye Etkisi Nedir?

ABD ve Fransa arasındaki gelişmeleri bir adım geriden takip eden Türkiye’nin benzer bir 301. bölüm soruşturmasına konu olacağının aşikâr olduğunu düşünmekteyiz. Nitekim ABD baş ticaret müzakerecisi Robert Lighthizer, Fransız dijital hizmet vergisine ilişkin raporu değerlendirdiği basın açıklamasında USTR’nin; Avusturya’da, İtalya’da ve Türkiye’de uygulamaya konulacak olan dijital hizmet vergilerine yönelik soruşturma açıp açmamayı değerlendirdiğini belirtmiştir. Dolayısıyla 7 Aralık 2019 tarihinde yürürlüğe giren dijital hizmet vergisinin USTR nezdinde bir soruşturmaya konu olma ihtimali bir hayli yüksek.

Bu kapsamda, son zamanlarda ABD – Türkiye arasındaki ticari ilişkilerin hem ABD Başkanı Donald J. Trump’ın yayımladığı kararname ve hem de ABD Senatosunun yayımladığı yeni kanun ile zedelendiğini göz önünde bulunduracak olursak 301. bölüm soruşturmasının iki devletin ilişkilerini zedeleyeceğini değerlendiriyoruz. 301. bölüm soruşturması sonucunda Türk menşeli ürünlere ekstra gümrük vergisi getirilmesi durumunda ise ABD’de faaliyet gösteren Türk şirketlerinin faaliyetlerinin ciddi şekilde etkileneceğini öngörüyoruz.

Burak Bedük

Burak Bedük

Burak Bedük, otomotiv, enerji, finans kuruluşları, imalat, medya ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren yerli ve yabancı şirketlere rekabet hukuku, kamu politikaları, yasal düzenlemeler ve çevre hukukuna ilişkin danışmanlık vermektedir. Dünya Ticaret Örgütü anlaşmaları kapsamında, DTÖ hukuku, uluslararası ticaret ve gümrükleme alanlarında da faaliyet göstermektedir. DTÖ hukuku kapsamında gümrük vergileri, devlet destekleri ve çevreyi koruyucu düzenlemelere ilişkin çalışmaları bulunmaktadır.

Tam biyografi